CONCURSO DE IMAXES GRÁFICAS E PEZAS AUDIOVISUAIS CONTRA A VIOLENCIA DE XÉNERO 

PROGRAMA EDUCATIVO " INICIACIÓN SEGURA Á PEGADA DIXITAL E ÁS REDES SOCIAIS"

Ter competencia dixital implica algo máis que ser competetente dixitalmente. É tamén, adoptar un pensamento crítico e unha convivencia dixital responsable.

As tecnoloxías afectan á educación, á formación e á aprendizaxe. A transformación dixital que experimenta a nosa sociedade ofrécenos unha ampla variedade de opcións, fake news, publicidade... 

Antes estas situaciones,  o desenvolvemento do pensamento crítico é unha necesidade que busca a veracidade e pensar con criterio e reflexión crítica. 

A creatividade é outra capacidade que proporciona solucións flexibles e posibilita alternativas ante os problemas. 

A ética desenvolve un pensamento que está orientado a buscar as consecuencias e efectos que ten o noso comportamento. 

Estas é outras ideas son as que están detrás deste programa convocado pola Consellería de Educación.

NORMATIVA DA PERSOA COORDINADORA DA CONVIVENCIA E BENESTAR NOS CENTROS EDUCATIVOS

 OS CÍRCULOS DE DIÁLOGO AXUDAN A MELLORAR A CONVIENCIA NOS CENTROS EDUCATIVOS

O catálogo de actividades palanca do Programa  Proa + ( Programa par a Orientación, Avance e Enriquecimento educativo ) do Ministerio de Educación, inclúe os círculos de diálogo como unha delas. Está codificada con  código A309.

Esta actividade palanca foi a que escollemos no noso centro como eixe central do Plan Estratéxico de Mellora. É algo que levamos facendo fai anos dende o equipo de convivencia.

Garda relación coa Axenda 2030 adoptada polas Nacións Unidas en septembro de 2015, na que se inclúen 17 obxectivos de desenrollo sostible. Un deles é proporcionar unha educación inclusiva que garanta a igualdade de oportunidades, sendo os círculos de diálogo unha ferramenta que posibilita este clima inclusivo.

Nesta presentación, recóllense diferentes aspectos para poñelos en práctica e os materiais bibliográficos utilizados para a súa elaboración. Podes acceder a cada apartado clicando dende o menú superior

FORMACIÓN DE MEDIADORES

Estes son alumnos de 1º e 2º de ESO que recentemente remataron a formación como mediadores. O Obradoiro de formación tivo unha duración de seis sesións cunha duración total de 12 horas. 

Estivo impartido por educadores sociais e psicólogos de ADAFAD, asociación que colabora co Concello de Oleiros.
O equipo de mediadores sigue medrando cada ano. Na actualidade temos un unha media  de10 - 12 alumnos por curso. 
Trátase dun obradoiro con carácter predominantemente práctico, con dinámicas para que aprendan as técnicas que precisan poñer en práctica, cando teñen que mediar entre dous pares en conflito.

APRENDENDO A MEDIAR

Como se aprende a mediar? Pois, como todo nesta vida, a base de práctica. Esta foi a consigna, que o equipo de convivencia e mediación, lle deu ós formadores que impartiron este Obradoiro. 

Asistiron un total de 20 alumnos que xa tiñan coñecementos neste tema, é dicir, xa en cursos pasados,  recibiran formación teórico-práctica. A realización do cursiño rematou a semana pasada. Tivo unha duración de 12 horas. 

Traballaronse as técnicas de mediación, partindo de supostos prácticos que eles mesmos plantexaron e que viven en primeira persoa nas aulas. Esta cuestión é de relevancia, porque axuda a tomar conciencia de que os conflitos forman parte das nosas vidas diarias e ante eles debemos de adoptar un enfoque restaurativo, que axuda a reestablecer as relacións que estaban deterioradas. Tamén axuda a crear sentimento de grupo, entre os alumnos que asistiron,  chegando a facer propostas, sumamente interesantes para facer máis visible a mediación na vida do centro, se ben é certo,  que a mediación como ferramenta de resolución pacífica, leva xa varios anos implementada no Instituto. 

CAMPAÑA PREVENTIVA PARA A MELLORA DA CONVIVENCIA NOS CENTROS

Xa temos ó noso dispor a información relativa e como solicitar as charlas informativas que dende fai algúns anos, pon en marcha a Alta Inspección de Educación en colaboración co Ministerio do Interior, para aprender a convivir nos espazos nos que nos relacionamos e tamén no ciberespacio.

UNS APUNTES PARA TER EN CONTA NOS PROCESOS DE MEDIACIÓN

Son da opinión de que non debemos de enconsertarnos nun único enfoque sobre cualquer disciplina ou ámbito do saber. Noutras palabras, gústame levar a práctica eso que se dí “ ser ancho de miras”. Por esto mesmo, cando se me ofreceu a posibilidade de acudir a un encontro de profesionais que traballan en casos de mediación dende o mundo da abogacía, non o pensei dúas veces.

Fixádevos, o nome que levaba como título estes encontros,  era “ 1º Laboratorio de mediación familiar” espacio colaborativo de debate, reflexión e creación conxunta. Estaredes dacordo conmigo  de que,  a pouco que a un lle gusten estos temas, vese tentado a asistir, para escoitar o que dicen,  pensan e aportan outros profesionais.

A asistencia a este laboratorio cumpriu con creces as miñas expectativas. Aprendín cousas, que sería difícil atopalas no mellor dos manuais que hai publicados sobre mediación. E a eso vou...

Quedei estupefacta cando me explicaron o que é un “genograma”. O mellor para algúns pode ser unha simpleza pero para min foi algo novo. É algo así como un árbol xenealógico,  que se utiliza para coñecer a estructura familiar e as relacións que se establecen entre eles pero non só biológicas. É dicir pódenos dar información detallada de cómo é a convivencia entre os membros dunha unidade familiar, tendo un acceso rápido a contidos cunha forte carga emocional. No ámbito da educación temos algo parecido que é o sociograma para avaliar as relacións que se establecen dentro dun grupo-clase. Cando estaba escoitando esto, ocurríuseme que podía ser de utilidade cando nos centros educativos, algún alumno che está describindo unha situación conflictiva na que interveñen varias partes en conflito e ás veces pérdeste entre tantos nomes e como actuou cada quen. Sería algo así como un organizador gráfico que axuda a clarificar o acontecido. Alguén dicía que había ferramentas online que ayudaban a facer esta tarefa

• Tamén aprendín que un abogado que defende o seu cliente nunca podería desempeñar o rol de mediador entre as dúas partes porque no caso de non chegar a acordo e ir pola vía xudicial, esta información non podería ser utilizada pola confidencialidade dos procesos de mediación. Por outra banda, as partes estarían condicionadas e non se establecería un clima de confianza.

•  A todos nos pareceu importante que a colocación dos mediados é mediadores  non debe de ser o chou. Sería máis ou menos unha disposición parecida a que se pode observar neste gráfico.

• A co-mediación ou o que é o mesmo a intervención de dous mediadores facilita os procesos de mediación. Saber facer preguntas abertas é fundamental para acadar a máxima información e resulta máis doado se o peso recae en máis dunha persoa. Tamén facilita a observación da linguaxe non verbal dos mediados proporcionando tantos o máis datos ca linguaxe verbal. É fundamental que os mediadores fagan un "análise de casos", para ver que erros se cometeron, que dificultades atoparon...

• Foi unha lástima que entre os asistentes só estivera eu como representante do eido educativo, xa que nese caso as aportacións serían máis enriquecedoras. Todos chegamos á conclusión de que implantar nos centros educativos, programas que fomenten a formación de mediadores e o diálogo como ferramenta de resolución pacífica de conflitos, evitaría que moitos casos xudiciais se resolvesen pola vía penal e seguramente se solucionarían dun xeito amistoso.

• Polo que puiden comprobar, no eido xurídico non hai "cultura de mediación", no sentido de que moitos non teñen un coñecemento en profundidade e confúndena coa negociación. A maiores, non todo o colectivo ten fe cega en que pode ser efectiva. Esto non é moi diferente do que pasa nos centros educativos, amén de que tampouco non hai un apoio institucional, a pesares de que o poñen "bonito" na lei de que convivencia, pero é só para que quede ben, e os centros que arreglan como poidan e mellor, se hai algún que se lle dé por pensar que a educación é algo máis que "as listas de materias top".

IV ENCONTROS DE CENTROS PARA UNHA CONVIVENCIA POSITIVA NO IES FRAGA DO EUME

Xestionar a Convivencia nos centros precisa de intelixencia colectiva. Asistir, ano tras ano, ós Encontros de centros de Galicia con servizos de mediación aporta ilusión, ganas de seguir arrimando o hombro e apostar por unha metodoloxía de cambio e renovación das prácticas educativas. Cando antes, falaba de intelixencia colectiva referíame a que o intercambio de experiencias entre os dezanove centros que participamos é  moi rica e axuda a construir coñecemento. Participar nestes encontros anuais, ven a ser como se fose un balón de osíxeno que ven cargado con cousas novas, innovadoras para a mellora nas relacións humanas e na procura dunha convivencia positiva.

Son encontros abertos a toda a comunidade educativa, con espazos e tempos para a participación colectiva que establece lazos de amizade entre os asistentes, cooperación e colaboración, reflexión e debate, habilidades de comunicación...

Dous exemplos claros que fomentan estas actitudes e que tiven a oportunidade de vivenciar son:

1. Para quen non saiba en que consiste a dinámica "world café", que foi o que me aconteceu a min, fai dous anos en Santiago, non é máis ca unha dinámica de interacción grupal, na que os seus compoñentes se dividen en grupos de cinco ou seis persoas para debatir en torno a un tema. No noso caso foron temas relacionados coa xestión das emocións. Despois de pasar uns minutos reflexionando e aportando ideas que un portavoz irá recollendo, todos os seus compoñentes abandonan o seu grupo e mudan a outro, agás o seu portavoz. Esto é como as abellas cando van picando de flor en flor, é dicir permite nutrirse do que van aportando todos os membros dos grupos, pero tamén ó mesmo tempo, ti contribues cos teus saberes e experiencias. Todo esto e como o seu nome indica, transcurre tomando un café e unhas pastas se se da o caso. Así e como xurde este enriquecedor intercambio de experiencias que traspasan as paredes das aulas e dos centros e dos cales todos nos podemos beneficiar. 

2. Tamén hai outra dinámica que se coñece como "open space",  na cal participamos tanto profes como alumnos. Calculo que neste último encontro, debíamos de ser como unhas sesenta persoas. Esta dinámica é moi semellante a anterior pero con dúas variantes. Unha delas é que os participantes son maior,  en numero e outra é que en torno a un eixe central os temas son propostos polos propios participantes. Algúns deles foron:
a) A xestión do estrés
b) Recursos para a xestión emocional
c) Autocontrol
d) Empatía
e) Machismo e discriminación nas aulas
f) Como introducir a educación emocional no currículum
g) Bullying

Outro dos temas propostos por un compañeiro do IES Viana do Bolo de Ourense e que realmente me sorprendeu foi "a xestión das emocións nas redes sociais". Aprendín moitas cousas, sobre todo o significados das emoticonos ou emojis, esa linguaxe tan usada polos adolescentes e tan descoñecida polos adultos ou polo menos para min. Se queredes achegarvos un pouco ó mundo dos adolescentes, recoméndovos sacalo como tema nunha asamblea de aula ou nun círculo de diálogo. Fixádevos que ata hai albums coleccionables de emojis. As empresas que se adican a facer estudos de mercado saben moito desto. Deberíamos de copiar algo delas para entender mellor ós nosos rapaces e rapazas nas aulas.

Ademáis destas dinámicas tivemos a sorte de escoita a Andrés González Bellido que nos presentou un programa de axuda entre iguais, que como ferramenta merece a pena, estudar a posibilidade de implementala, tanto nos centros de primaria como de secundaria. En Cataluña, varios centros están a traballar con ela, dende fai sete anos e os resultados son moi favorables. Na nosa Comunidade, algúns Institutos está empezando a formarse nesta técnica.  

Outra persoa de interese e seguramente de referencia para moitos profesionales de orientación, foi Rafael Bisquerra, que nos adentrou no mapa das emocións. Os investigadores descubriron as grandes constelacións das emocións positivas e negativas, chegando a identificar máis de 500. Se queredes adentrarvos neste apasionante mundo recoméndovos entrar nesta páxina:
Universo das emocións

Para seguir lendo...

Estes son algúns dos relatos que o alumnado de 1º e 2º de ESO redactaron ao finalizar o Obradoiro de "Seguridade nas redes"

Neste video, Vicenç Rul.lan, membro da Asociación sobre Prácticas Restaurativas  e asesor  no Departamento da Consellería de Educación Balear sobre resolución de conflitos , contános como por casualidade descubriu as Práticas Restaurativas. Cando el desempeñaba a función de coordinador dos servizos de mediación, na comunidade de Baleares, escoitou falar sobre a resolución de conflitos en círculos restaurativos, abrindo as posibilidades en canto a participación de máis persoas que se ven afectadas por unha mesma situación problemática. A mediación é un proceso no que só poden participar dúas partes en conflito pero os círculos restaurativos esténdense a calquer grupo social. Viaxou a Suíza para formarse con Dominic Barter para ser facilitador dos mesmos e desde entón seguiu lendo e interesándose polas investigaciones e literatura sobre o tema. Destaca a participación nun programa europeo comenius ( 2011-2013 ) coa cidade de Hull do Reino Unido servíndolle para promover as Práticas Restaurativas como un proxecto comunitario no cal participaron profesores, educadores sociais e policía en Palma de Mallorca. Coméntanos que a policía estaba moi entusiasmada polo enorme potencial que ten esta ferramenta pero o cambio de goberno acontecido foi unha das causas de que non se lle dese a continuidade e a promoción que necesitaría para unha mellor consolidación, a pesar de estar en favor inicialmente.

ALGO QUE NON  PODES DEIXAR DE LER...

Estas son as miñas frases favoritas. Todas elas forman parte dun traballo do equipo de tuitorientadores de guardia ( do cal formo parte na actualidade). Fixen unha selección daquelas frases e imaxes (que son a grande maioría), que podían ser acicates para a reflexión da situación actual do noso sistema educatvo e tamén da miña práctica orientadora. Como educadores que somos, non debemos de renunciar a loitar por unha sociedade mellor e é nese camiño, no que debemos de poñer todos os nosos esforzos. Así que, porqué non poñer este fluxo de imaxes e frases, no estupendo monitor , que temos na entrada do Instituto, en momentos de entradas, recreos... cando hai máis  vida nos pasillos!!! E quen sabe, ó mellor  a  alguén de nós nos pode sacar da nosa zona de confort!! 

Estas son as miñas frases favoritas. 

Fonte: Equipo tuitorientadores de garda 

PRÁTICAS RESTAURATIVAS

O pasado venres 10 e sábado 11 de Abril, un grupo de profesores e varios Educadores Sociais do Concello, participamos nunha sesión de formación sobre Práticas Restaurativas.
Con Vicenç Rul.lan., Psicólogo escolar e mediador, fomos vendo o amplio espectro das Práticas Restaurativas desde accións máis informáis como poden ser as declaracións e preguntas afectivas e a súa aplicabilidade dentro da aula, ata procesos máis estructurados como os círculos restaurativos e reunions formáis.  Está baseadas na comunicación non violenta como unha maneira de expresarse e de dialogar  que facilita a comprensión entre as persoas.

A calidade da formación estivo marcada por ser predominantemente práctica con dinámicas de interación que nos permitiu reflexionar sobre cuestións como qué medidas poden favorecer a mellora da convivencia no noso centro educativo…

Tamén tivemos a oportunidade de que Vicenç levara a cabo círculos de diálogo en dous grupos de Secundaria coa finalidade de crear e fortalecer un sentimento de comunidade, ademáis de potenciar as habilidades de comunicación. 

Decreto convivencia escolar.pdf by Lourdes Otero Rodríguez

Os mediadores do IES Plurilingüe Xosé Neira Vilas dan a coñecer a Mediación, ó alumnado de 1º de ESO

 

Mediación no IES Plurilingüe Xosé Neira Vilas from Lourdes Otero Rodríguez

Os Círculos Restaurativos: unha ferramenta máis para a xestión da convivencia nos Centros Educativos

Intercambios de experiencias de boas prácticas from Lourdes Otero Rodríguez